U wilt uw eigen onderneming starten en overweegt om in zee te gaan met een bestaande franchise? Strak plan! De volgende sleutelbegrippen zijn essentieel in het jargon.
Franchiseovereenkomst
Er bestaan heel wat definities van de lading die het begrip franchise precies dekt. Samengevat geeft bij een franchiseovereenkomst de ene partij (de franchisegever) de andere (de franchisenemer) het recht om de knowhow en de onderscheidende middelen van zijn onderneming te gebruiken om producten of diensten te verkopen. Beide partijen zijn juridisch onafhankelijk en er bestaat geen band van ondergeschiktheid tussen hen. Wel is er een strikte samenwerkingsverplichting en is de franchisenemer gehouden om een vergoeding te betalen aan de franchisegever. In ruil daarvoor krijgt hij permanente ondersteuning voor de duur van de overeenkomst.
Goed om te weten
Bij de opstelling van een franchiseovereenkomst laat u volgens de Belgische Franchise Federatie best een advocaat meelezen om de voorwaarden grondig te checken.
Precontractuele informatieplicht
In België bestaat er in tegenstelling tot in sommige buurlanden geen specifieke wetgeving voor franchising, wat niet betekent dat er geen wettelijk kader is. Franchisecontracten vallen net zoals alle handelscontracten onder het verbintenissen- en contractenrecht. Ook gelden de bepalingen inzake precontractuele informatieplicht, wat betekent dat er vooraf een afzonderlijk precontractueel informatiedocument moet worden opgemaakt. Dat moet een maand voor de ondertekening van het eigenlijke contract aan de toekomstige partners worden bezorgd. Verder gelden ook bij franchising nog heel wat andere regels, zoals het merkenrecht, de wet op de handelshuur, die op mededinging, enzovoort.
Goed om te weten
De Europese Franchise Federatie heeft een zelfregulerende code voor de sector opgesteld om ieders belangen te vrijwaren.
Instapvergoeding
De instapvergoeding is een eenmalig bedrag dat de kandidaat-franchisenemer betaalt om toe te treden tot de franchiseformule. Ze moet transparant vermeld en duidelijk omschreven zijn in de franchiseovereenkomst. Als ze onredelijk hoog is, kan de overeenkomst volgens het Belgische verbintenissenrecht als nietig worden beschouwd.
Goed om te weten
Hoewel de franchisenemer een instapvergoeding betaalt, is en blijft hij een zelfstandige ondernemer die zelf verantwoordelijk is voor zijn zaak.
Royalty fee
Naast de eenmalige instavergoeding betalen franchisenemers meestal – maar niet altijd – een terugkerende vergoeding aan de franchisegever: de royalty fee of franchisevergoeding. In ruil daarvoor kunnen ze rekenen op het blijvende gebruik van merk en formule, operationele ondersteuning, updates van processen en software, maar ook van het productaanbod en toegang tot knowhow. Het bedrag bestaat meestal uit een vaste som aangevuld met een percentage van de omzet.
Goed om te weten
Als er sprake is van een royalty fee moet die transparant en correct omschreven zijn in het franchisecontract. Ook de berekeningswijze en betalingsfrequentie moeten duidelijk vermeld staan. Aanpassingen moeten vooraf worden besproken.
Knowhow
Binnen een franchisecontext verwijst de knowhow naar een niet voor iedereen toegankelijke, essentiële en welbepaalde kennis of vaardigheden die de franchisegever heeft ontwikkeld en die cruciaal zijn voor het succes van de franchiseformule. Die stelt hij ter beschikking van de franchisenemer.
Persoonlijke inbreng
Vaak wordt van kandidaat-franchisenemers verwacht dat ze hun ondernemingsproject gedeeltelijk uit eigen middelen financieren: dat is hun persoonlijke inbreng. Dat wordt niet alleen gevraagd door de bank, maar ook door de franchisegever die het beschouwt als een bewijs van engagement.
Goed om te weten
De persoonlijke inbreng is niet wettelijk verplicht, maar vaak een formele vereiste in de voorwaarden van de franchisegever. Hij wordt als dusdanig vaak vermeld in het precontractuele informatiedocument of als bijlage bij het contract.
Operationeel handboek
De franchisegever stelt meestal een operationeel handboek ter beschikking van zijn partners. Dat bevat alle praktische richtlijnen om de franchise te openen, uit te baten en te beheren, volgens de standaarden van het concept. De precieze inhoud verschilt per geval, maar het kan gaan om dagelijkse procedures, personeelsinstructies, het product- of dienstenaanbod, marketingrichtlijnen, enzovoort.
Goed om te weten
Hoewel het handboek vooral bedoeld is als een handig hulpmiddel, kan het vaak bindend zijn en kan het niet naleven dus beschouwd worden als contractbreuk.
