{"id":1759440,"date":"2026-06-01T16:19:58","date_gmt":"2026-06-01T14:19:58","guid":{"rendered":"https:\/\/lexpress-franchise.com\/pl\/artykuly\/co-to-jest-franczyza\/"},"modified":"2026-06-01T13:46:08","modified_gmt":"2026-06-01T11:46:08","slug":"co-to-jest-franczyza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lexpress-franchise.com\/pl\/artykuly\/co-to-jest-franczyza\/","title":{"rendered":"Co to jest franczyza i czy warto z niej skorzysta\u0107? Przygl\u0105damy si\u0119 modelowi"},"content":{"rendered":"\n

Zak\u0142adanie w\u0142asnego biznesu nie zawsze wi\u0105\u017ce si\u0119 z wymy\u015blaniem koncepcji od zera. Alternatywn\u0105 form\u0105 prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej mo\u017ce by\u0107 franczyza, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017cna skorzysta\u0107 z know-how<\/em> i rozpoznawalno\u015bci marki d\u0142u\u017cej funkcjonuj\u0105cej na rynku. Jak wygl\u0105da w praktyce i dlaczego warto j\u0105 rozwa\u017cy\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Franczyza<\/strong> pojawia si\u0119 w \u017cyciach konsument\u00f3w ka\u017cdego dnia, cho\u0107 cz\u0119sto nie zdaj\u0105 sobie z tego sprawy. Le\u017cy u podstaw funkcjonowania handlu detalicznego: zar\u00f3wno tego o mniejszym formacie, w postaci sklep\u00f3w typu convenience store<\/em>, jak i wi\u0119kszych supermarket\u00f3w. Bazuje na niej szeroko rozumiana gastronomia \u2014 bary szybkiej obs\u0142ugi, kawiarnie, piekarnie i restauracje. Pojawia si\u0119 tak\u017ce w sektorze zdrowia i urody, sportu i fitnessu, rozrywki, edukacji oraz us\u0142ug kurierskich i pocztowych.<\/p>\n\n\n\n

Wed\u0142ug najnowszych danych w Polsce dzia\u0142a ponad 1,3 tysi\u0105ca sieci franczyzowych<\/strong>, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 blisko 90 tysi\u0119cy franczyzobiorc\u00f3w<\/strong> zatrudniaj\u0105cych nawet 500 tysi\u0119cy ludzi<\/strong>. Liczby te rosn\u0105 z roku na rok, dlatego warto przyjrze\u0107 si\u0119 uwa\u017cniej ca\u0142emu modelowi, pozna\u0107 jego g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenia\u2026 i \u2014 je\u015bli akurat szukacie pomys\u0142u na biznes \u2014 spr\u00f3bowa\u0107 zaprzyja\u017ani\u0107 si\u0119 z nim bli\u017cej.<\/p>\n\n\n

90 000<\/div>

franczyzobiorc\u00f3w w Polsce<\/p><\/div>

Zrzeszonych w ponad 1 300 sieciach franczyzowych i zatrudniaj\u0105cych nawet 500 tysi\u0119cy ludzi. Liczby te rosn\u0105 z roku na rok.<\/p><\/div><\/div><\/div>\n\n\n

Franczyza: Co to jest? Definicja i historia<\/h2>\n\n\n\n

Franczyza<\/strong> (nie myli\u0107 z franszyz\u0105, czyli elementem umowy ubezpieczenia przerzucaj\u0105cej cz\u0119\u015b\u0107 poniesionej szkody na ubezpieczaj\u0105cego) to model biznesowy, w ramach kt\u00f3rego w\u0142a\u015bciciel jednej firmy (franczyzodawca<\/strong>) udziela licencji na prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci innemu podmiotowi (franczyzobiorcy<\/strong>) z wykorzystaniem jego produkt\u00f3w, znak\u00f3w towarowych i know-how<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Podstaw\u0105 ich porozumienia jest umowa franczyzowa<\/strong> zawieraj\u0105ca m.in. konkretne wytyczne dotycz\u0105ce tego, jak powinno funkcjonowa\u0107 przedsi\u0119biorstwo franczyzobiorcy, i wysoko\u015b\u0107 wnoszonych przez niego op\u0142at. Uwzgl\u0119dnia tak\u017ce zapisy dotycz\u0105ce obszaru, na kt\u00f3rym powstanie nowy lokal, czas obowi\u0105zywania licencji i warunki jej potencjalnego wyga\u015bni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

Korzeni tego, czym jest wsp\u00f3\u0142czesna franczyza, nale\u017ca\u0142oby si\u0119 doszukiwa\u0107 ju\u017c w \u015bredniowieczu. W\u0142a\u015bciciele ziemscy zawierali wtedy umowy z poborcami podatkowymi, kt\u00f3rzy zatrzymywali okre\u015blony procent pieni\u0119dzy zebranych z op\u0142at, a reszt\u0119 oddawali. Bli\u017cszy wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci model ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 za to w po\u0142owie XIX wieku w Stanach Zjednoczonych.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z jego pierwszych propagator\u00f3w by\u0142 farmaceuta John S. Pemberton, \u015bwiatu znany jako tw\u00f3rca receptury Coca-Coli. Amerykanin zezwoli\u0142 wybranym podmiotom na produkcj\u0119, butelkowanie, sprzeda\u017c i p\u00f3\u017aniejsz\u0105 produkcj\u0119 napoju. Scedowa\u0142 te zadania na innych, mierz\u0105c si\u0119 z problemami natury zdrowotnej i finansowej.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 nie do\u017cy\u0142 sukcesu swojego pomys\u0142u, ten po latach okaza\u0142 si\u0119 strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce marka przetrwa\u0142a do dzi\u015b.<\/p>\n\n\n\n

Do Europy franczyzy we wsp\u00f3\u0142czesnym kszta\u0142cie dotar\u0142y w latach 60., a do samej Polski \u2014 wraz z nastaniem transformacji ustrojowej. W 1989 roku nad Wis\u0142\u0105 sw\u00f3j pierwszy salon w tej formule otworzy\u0142a francuska sie\u0107 perfumerii Yves Saint Rocher. Dwa lata p\u00f3\u017aniej wewn\u0105trzkrajow\u0105 ekspansj\u0119 rozpocz\u0105\u0142 nieistniej\u0105cy ju\u017c Mr Hamburger, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 rodzim\u0105 odpowiedzi\u0105 na mark\u0119 McDonald’s.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cnym momentem dla polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w by\u0142o r\u00f3wnie\u017c za\u0142o\u017cenie w 2000 roku<\/strong> Polskiej Organizacji Franczyzodawc\u00f3w.<\/p>\n\n\n

2000<\/div>

rok za\u0142o\u017cenia Polskiej Organizacji Franczyzodawc\u00f3w<\/p><\/div>

Dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej stowarzyszenie do\u0142\u0105czy\u0142o do European Franchise Federation, co ugruntowa\u0142o jego pozycj\u0119 na Starym Kontynencie i pokaza\u0142o, \u017ce Polska jest atrakcyjnym regionem rozwoju dla zagranicznych marek.<\/p><\/div><\/div><\/div>\n\n\n

Prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci w systemie franczyzowym. Jak to dzia\u0142a?<\/h2>\n\n\n\n

Skoro ju\u017c wiemy, co to jest franczyza, ustalmy, jak w praktyce wygl\u0105da oparta na niej dzia\u0142alno\u015b\u0107. Jej specyfika zale\u017cy od modelu franczyzy, kt\u00f3rego wyb\u00f3r powinien by\u0107 poprzedzony dog\u0142\u0119bn\u0105 analiz\u0105 rynku. Modele mo\u017cna podzieli\u0107 ze wzgl\u0119du na:<\/p>\n\n\n\n